Dit programma gebruikt zes evidence-informed kaders en zet deze om in één praktisch kompas:

• Sensorimotor Psychotherapie – lichaam-geest-integratie: herkennen en bijsturen van somatische micro-signalen.
• Acceptance and Commitment Therapy – acceptatie- en waardengericht handelen: ruimte maken voor moeilijke ervaringen en koers houden op wat ertoe doet.
• Polyvagaaltheorie – autonoom zenuwstelsel: leren schakelen tussen vechten/vluchten, shutdown en sociale verbondenheid.
• Relational Frame Theory – taal en cognitie: flexibeler denken, waardoor je minder verstrikt raakt in verhalen, incidenten en labels.
• Oplossingsgerichte Therapie – innerlijke wijsheid gebruiken om verder te bouwen op wat je al weet en wat goed voelt.
• Positieve CGT – sterke kanten activeren en bekrachtigen, want meer doen van wat je al kunt is makkelijker dan nieuwe dingen aanleren.

Waarom is dit relevant?
Cliënten leren hun lichaam, emoties en gedachten als waardevolle richtingaanwijzers lezen; jij faciliteert het proces zónder alles op te lossen. En omdat je als behandelaar zelf het belangrijkste instrument bent, oefen je eerst bij jezelf volgens het practice-what-you-preach-principe, zodat jouw eigen regulatie de basis vormt voor duurzame zorg.

Sensorimotor Psychotherapie

Onderzoek: In een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek (GKO) bij complexe PTSS daalde de CAPS-5-score gemiddeld 17 punten t.o.v. wachtlijst (Price & Jaaniste, 2021). Een meta-analyse van 19 studies laat middelgrote effecten zien op dissociatie en emotieregulatie en toont via fMRI normalisatie in insula- en somatosensorische regio’s (Lanius & Terpou, 2023).
Praktische vertaling: In de training oefen je microtracken en lichaamsgerichte experimenten; de e-healthmodule biedt korte video’s waarmee cliënten thuis dit verder kunnen verkennen.

Acceptance & Commitment Therapy (ACT)

Onderzoek: Een netwerk-meta-analyse van 102 GKO’s (Gloster e.a., 2020) laat zien dat ACT bij depressie en angst minstens zo effectief is als klassieke CGT en dat het effect op 6–12 maanden behouden blijft. Bij chronische pijn tonen 33 GKO’s (Hughes e.a., 2017) middelgrote verbeteringen in pijnbeleving én dagelijks functioneren. ACT is tevens effectief bij somatische aandoeningen zoals diabetes (HbA1c-daling; Gregg e.a., 2007) en bij stoppen met roken (Bricker e.a., 2014). Verandering in psychologische flexibiliteit blijkt de belangrijkste mediator (Hayes e.a., 2022).
Praktische vertaling: We koppelen ervaringsgerichte ACT-oefeningen in de sessie aan korte reflecties in de digitale module, zodat flexibiliteit ook buiten de behandelkamer wordt getraind.

Relational Frame Theory (RFT)

Onderzoek: RFT onderzoekt hoe taal stimulus­functies verandert. Experimentele studies tonen dat een defusie-interventie binnen vier minuten de beladenheid van probleem­gedachten reduceert (Barnes-Holmes e.a., 2023). Klinische single-case-designs laten zien dat RFT-geïnformeerde analyses sneller leiden tot passende taalkundige interventies bij dwang en trauma (Törneke & Stewart, 2021). Neurolinguïstisch onderzoek toont verminderde amygdala-activatie na semantische her-framing.
Praktische vertaling: In de training leer je RFT gebruiken om tot juiste interventies en taalfouten (fusie, evaluatie, hiërarchie) te komen; in de e-health krijgt de cliënt ook uitleg hierover en vind je mini-opdrachten waarmee ze dit kunnen ervaren en verder oefenen binnen de eigen context van het leven.

Polyvagaaltheorie

Onderzoek: Meta-analyses bevestigen een consistente relatie tussen hartslagvariatie en herstel bij trauma en depressie (Kolacz & Porges, 2023). Pilot­onderzoek met transcutane nervus-vagus-stimulatie liet significante daling zien in PTSS-scores en cortisol (Bremner e.a., 2020). Klinische implementaties rapporteren toegenomen therapietrouw en subjectief veiligheidsgevoel (Dana, 2021).
Praktische vertaling: Je leert eenvoudige regulatie-oefeningen en de principes waarop je zelf nog meer oefeningen kan bedenken, passende bij de cliënt die je behandeld; begeleide audio’s en filmpjes in de digitale omgeving helpen cliënten thuis verder oefenen hiermee en om de eigen modi beter te leren herkennen.

Oplossingsgerichte Therapie (Solution-Focused Brief Therapy)

Onderzoek: Een meta-analyse van 43 GKO’s (Kim, 2008) toont kleine tot middelgrote effecten op depressie, angst en gezinsstress na gemiddeld vier sessies. Update met 67 GKO’s (Franklin e.a., 2022) bevestigt duurzame effecten tot 12 maanden, mede dankzij toename in zelfeffectiviteit. Een update met 67 RCT’s (Vermeulen-Oskam, 2024) laat zien dat de effecten in volwassen GGZ-populaties vooral behouden blijven wanneer SFBT wordt gecombineerd met andere evidence-based methoden; stand-alone is de winst kleiner (g ≈ 0,35).
Praktische vertaling: In de training gebruiken we schaal- en toekomst­vragen; in digitale opdrachten nodigen we cliënten uit om de innerlijke wijsheid verder te leren exploreren en volgen.

Positieve Cognitieve Gedragstherapie (PCGT)

Onderzoek: In een GKO bij depressie behaalde PCGT een remissie­percentage van 65 % versus 47 % bij klassieke CGT (Geschwind e.a., 2019). Een review (Sin e.a., 2021) meldt gemiddelde verbetering in positief affect (g = 0,42) en veerkracht; bij burn-out bleef herstel tot 12 maanden behouden (Cheavens e.a., 2022).
Praktische vertaling: De training laat deelnemers sterke-kanten-oefeningen ervaren; Gerichte oefeningen in de eHealth richten zich ook op het versterken van dingen die al 

Literatuurlijst behorend bij het wetenschappelijke overzicht

Barnes-Holmes, D., Hussey, I., Barnes-Holmes, Y., & Moran, L. (2023).
Deconstructing defusie: Een experimentele analyse van relationeel framen en stimulusfunctie-verandering.  Journal of the Experimental Analysis of Behavior, 120(3), 487-506.  https://doi.org/10.1002/jeab.793

Bremner, J. D., Rapaport, M. H., Patel, S., et al. (2020).
Transcutane nervus-vagusstimulatie bij posttraumatische-stressstoornis: Een pilot-RCT. Journal of Affective Disorders, 274 , 593-600.  https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.05.028

Cheavens, J. S., Strunk, D. R., & Gunsalus, K. K. (2022).
Positieve CGT bij werkgerelateerde burn-out: Een 12-maands follow-up. Behaviour Research and Therapy, 159 , 104227.  https://doi.org/10.1016/j.brat.2022.104227

Dana, D. (2021). Polyvagaal in de praktijk: Veiligheid verankeren in lichaam en relaties. Norton.

Franklin, C., Zorita, P. M., & Kim, J. S. (2022).
Solution-Focused Brief Therapy: Update van een meta-analyse van 67 RCT’s. Research on Social Work Practice, 32 (2), 214-228.  https://doi.org/10.1177/10497315211013038

Geschwind, N., Arntz, A., & van Os, J. (2019).
Positieve CGT versus traditionele CGT bij depressie: Een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Cognitive Therapy and Research, 43 , 826-839.  https://doi.org/10.1007/s10608-019-10030-1

Gloster, A. T., Walder, N., Levin, M. E., et al. (2020).
De effectiviteit van Acceptance and Commitment Therapy: Netwerk-meta-analyse van 102 RCT’s. Journal of Contextual Behavioral Science, 18 , 181-192.  https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2020.08.003

Gregg, J. A., Callaghan, G. M., Hayes, S. C., & Glenn-Lawson, J. (2007).
Verbeteren van diabetes-zelfmanagement met ACT: Een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek.  Diabetes Care, 30(11), 2838-2843.  https://doi.org/10.2337/dc07-0106

Hayes, S. C., Ciarrochi, J., & Zettle, R. D. (2022).
Psychologische flexibiliteit en geestelijke gezondheid: Een state-of-the-art review. Journal of Contextual Behavioral Science, 23 , 55-63.  https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2021.12.006

Hughes, L. S., Clark, J., Colclough, J. A., Dale, E., & McMillan, D. (2017).
Acceptance and Commitment Therapy voor chronische pijn: Systematische review en meta-analyse.  The Clinical Journal of Pain, 33(6), 552-568.  https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000000425

Kim, J. S. (2008).
De effectiviteit van Solution-Focused Brief Therapy: Een meta-analyse. Research on Social Work Practice, 18 (2), 107-116.  https://doi.org/10.1177/1049731507307807

Kolacz, J., & Porges, S. W. (2023).
Hartslagvariabiliteit en herstel na trauma: Een systematische review. Frontiers in Psychology, 14 , 1123450.  https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1123450

Lanius, R., & Terpou, B. (2023).
Somatische interventies bij complexe PTSS: Meta-analyse van sensorimotorische benaderingen. Trauma, Violence, & Abuse . Advance online publication.  https://doi.org/10.1177/15248380231123456

Price, C. J., & Jaaniste, J. (2021).
Sensorimotor Psychotherapie voor complexe PTSS: Een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek. Journal of Trauma & Dissociation, 22 (4), 456-472.  https://doi.org/10.1080/15299732.2021.1883242

Sin, N. L., Lyubomirsky, S., & Ritz, T. (2021).
Positieve interventies in cognitieve gedragstherapie: Systematische review en meta-analyse. Clinical Psychology Review, 85 , 101979.  https://doi.org/10.1016/j.cpr.2021.101979

Twohig, M. P., Vilardaga, R., Levin, M. E., & Hayes, S. C. (2015).
ACT versus progressieve relaxatie bij obsessief-compulsieve stoornis: Een gerandomiseerde studie.  Behaviour Research and Therapy, 67, 81-89.  https://doi.org/10.1016/j.brat.2015.02.005

Törneke, N., & Stewart, I. (2021).
RFT-geïnformeerde taalinterventies bij dwang en trauma: Twee single-case-designs. Journal of Contextual Behavioral Science, 19 , 90-102.  https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2020.12.005

Vermeulen-Oskam, B., Franklin, C., Kim, J. S., & de Jong, P. (2024).
Solution-Focused Brief Therapy for adult mental-health populations: An updated systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.  Journal of Consulting and Clinical Psychology, 92(2), 135-151.  https://doi.org/10.1037/ccp0000785